• Aktualności i oferta
• Plan prywatyzacji 2008-2011
• Procedury prywatyzacyjne
• Kierunki prywatyzacji
• Programy i strategie
• Ocena przebiegu prywatyzacji majątku
• Realizacja zobowiązań prywatyzacyjnych
• Przekształcenia własnościowe
• Transakcje zbycia akcji/udziałów
• Przychody z prywatyzacji
• Udostępnianie akcji
• Komunalizacja
• Sprzedaż nieruchomości

1. Wstęp

Zobowiązania pozacenowe są zawarte w większości umów prywatyzacyjnych. Mają one na celu zapewnienie dalszego istnienia i rozwoju sprywatyzowanych podmiotów.

Zobowiązania pozacenowe zabezpieczają interes Skarbu Państwa poprzez realizację inwestycji rozwojowych, a także proekologicznych z zakresu ochrony środowiska, jak również gwarantują utrzymanie określonego stanu zatrudnienia po prywatyzacji. Niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań pozacenowych zabezpieczone jest sankcjami finansowymi w postaci kar umownych.

Przyjęty system monitorowania zobowiązań prywatyzacyjnych spełnia następujące funkcje:

• kontrolną (informuje ile i jakie zobowiązania nie zostały wykonane),
• mobilizującą dla inwestorów, aby właściwie realizowali podpisane umowy prywatyzacyjne,
• fiskalną (daje możliwość dochodzenia i ściągania wierzytelności).

2. Realizacja zobowiązań cenowych

Z danych Ministerstwa Skarbu Państwa wynika, iż w trakcie 2010 roku Skarb Państwa uzyskał przychody prywatyzacyjne w łącznej kwocie 22.037.122,14 tys. zł, w tym:

• z tytułu prywatyzacji pośredniej – 21.606.928,11 tys. zł,
• z tytułu prywatyzacji bezpośredniej – 70.666,71 tys. zł,
• z tytułu sprzedaży majątku pozostałego po likwidacji państwowych jednostek organizacyjnych i spółek z udziałem Skarbu Państwa – 19.802,28 tys. zł,
• inne przychody (głównie z tytułu odsprzedaży akcji w celu ich umorzenia) – 339.725,04 tys. zł.

Przychody prywatyzacyjne zrealizowane w 2010 roku stanowiły 88,1% kwoty planowanych przychodów. Osiągnięte w 2010 roku przychody z prywatyzacji były wyższe o 349,4 % w stosunku do przychodów uzyskanych z tego samego tytułu w 2009 r.

3. Realizacja zobowiązań pozacenowych

3.1. Umowy prywatyzacyjne czynne

Według stanu na dzień 31 grudnia 2010 roku Ministerstwo Skarbu Państwa nadzorowało i monitorowało stan realizacji zobowiązań pozacenowych w 192 czynnych umowach prywatyzacyjnych, w tym:

• 112 umowach zawartych w trybie prywatyzacji bezpośredniej (58%),
• 80 umowach zawartych w trybie prywatyzacji pośredniej (42%).

Umowy czynne zawarte w ramach prywatyzacji bezpośredniej, to:

• 17 umów wniesienia przedsiębiorstwa do spółki,
• 31 umów sprzedaży przedsiębiorstwa,
• 64 umowy o oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania.

3.2. Zobowiązania inwestycyjne w umowach czynnych, według stanu na dzień 31.12.2010 r.

Z ogólnej liczby czynnych umów prywatyzacyjnych, 92% z nich (tj. 176 ze 192) zawiera zobowiązania dotyczące nakładów inwestycyjnych. Łączna kwota zobowiązań inwestycyjnych, wynikająca z czynnych umów prywatyzacyjnych, według stanu na dzień 31.12.2010 roku wynosi ponad 12,5 mld zł (12.643.999 tys. zł). Zgodnie z regulacjami umownymi do końca 2010 roku inwestorzy powinni dokonać nakładów inwestycyjnych w wysokości ponad 6 mld zł (6.423.141 tys. zł). Na koniec okresu sprawozdawczego, zgodnie z zapisami umów prywatyzacyjnych, zostały wykonane inwestycje w kwocie ponad 3 mld zł (3.316.553 tys. zł). Kwota ta ulega jednak zmianie, gdyż wiele zobowiązań inwestycyjnych wymagalnych do dnia 31.12.2010 r., z uwagi na procedury dotyczące badania sprawozdań finansowych, jest rozliczanych w trakcie 2011 roku i w latach następnych.

Do końca 2010 roku najwyższą kwotę nakładów inwestycyjnych zobowiązani byli zrealizować inwestorzy z udziałem kapitału polskiego, tj. 3,8 mld zł (3.802.858 tys. zł), kolejno zagranicznego – 2,4 mld zł (2.452.033 tys. zł) i mieszanego – 0,17 mld zł (168.250 tys. zł).

Według stanu na dzień 31.12.2010 roku, Ministerstwo Skarbu Państwa wstępnie stwierdziło niewykonanie nakładów inwestycyjnych na kwotę 0,041 mld zł (41.951 tys. zł), co stanowi prawie 0,7% wszystkich nakładów inwestycyjnych wymagalnych do realizacji do końca 2010 roku (czyli kwoty 6.423.141 tys. zł).

Z punktu wiedzenia kraju pochodzenia inwestora, najwyższe kwoty nakładów inwestycyjnych zgodnie z postanowieniami umów prywatyzacyjnych zrealizowali inwestorzy francuscy (795.582 tys. zł), z Francji i Niemiec (692.649 tys. zł) oraz inwestorzy szwedzcy (260.000 tys. zł).

3.3. Zobowiązanie do utrzymania poziomu zatrudnienia w umowach czynnych, według stanu na dzień 31.12.2010 r.

Zobowiązania do utrzymania zatrudnienia należą do grupy zobowiązań socjalnych i jako takie umieszczane są zarówno bezpośrednio w umowach prywatyzacyjnych, jak i w pakietach socjalnych. Zobowiązanie takie umieszczone zostało w umowach:

• sprzedaży przedsiębiorstwa – 100% (31 z 31 umów),
• wniesienia przedsiębiorstwa do spółki 100% (17 z 17),
• sprzedaży akcji/udziałów 79% (63 z 80),
• o oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania 92% (59 z 64).

Biorąc pod uwagę typ kapitału należy stwierdzić, że zobowiązania dotyczące utrzymania poziomu zatrudnienia znajdują się w większości umów zawartych z udziałem kapitału zagranicznego (19 z 22) oraz we wszystkich umowach zawartych z udziałem kapitału polsko-zagranicznego (2 z 2). Niemal 89% umów zawartych z udziałem kapitału polskiego (149 ze 168) zawiera zobowiązania dotyczące utrzymania zatrudnienia.

4. Umowy prywatyzacyjne zamknięte do 2010 roku

Do końca 2010 roku Ministerstwo Skarbu Państwa zakończyło nadzór nad stanem realizacji zobowiązań pozacenowych wynikających z 1719 umów prywatyzacyjnych, z których 80% (1381 umów) zawartych zostało w trybie prywatyzacji bezpośredniej, natomiast pozostałe 20% (338 umów) w trybie prywatyzacji pośredniej. Umowy zawarte w ramach prywatyzacji bezpośredniej nad którymi zakończono nadzór to:

• 192 umowy wniesienia przedsiębiorstwa do spółki,
• 390 umów sprzedaży przedsiębiorstwa,
• 799 umów o oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania (tzw. leasing pracowniczy).

4.1. Umowy prywatyzacyjne zamknięte w 2010 roku

W roku 2010 Ministerstwo Skarbu Państwa zakończyło wykonywanie nadzoru i monitorowanie zobowiązań w 52 umowach prywatyzacyjnych, w tym w 13 umowach z zakresu prywatyzacji pośredniej (sprzedaż akcji/udziałów Skarbu Państwa) oraz 39 umowach prywatyzacji bezpośredniej, w tym:

• 7 umowach wniesienia przedsiębiorstwa do spółki,
• 10 umowach sprzedaży przedsiębiorstwa,
• 22 umowach o oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania.

Wśród 52 zamkniętych w roku 2010 umów prywatyzacyjnych, 50 umów zawierało zobowiązania dotyczące dokonania nakładów inwestycyjnych. Łączna kwota zobowiązań inwestycyjnych, wynikająca z zamkniętych w 2010 roku umów prywatyzacyjnych wyniosła 3.691.696 tys. zł, z czego zostały zrealizowane inwestycje w wysokości 3.677.182 tys. zł. Na powyższe kwoty znaczący wpływ miała wysokość nakładów inwestycyjnych wynikająca z zamkniętej w 2010 roku Umowy Sprzedaży Akcji Polskich Hut Stali S.A. (obecnie: ArcelorMittal Poland S.A.), która zobowiązywała Kupujących do realizacji inwestycji w wysokości 2.400.000 tys. zł.

W wyniku realizacji umów zamkniętych w 2010 roku inwestorzy ogółem zrealizowali nakłady przekraczające nakłady wymagane postanowieniami tych umów o kwotę 3.440.345 tys. zł, co stanowi ponad 93% ogólnej kwoty nakładów inwestycyjnych wynikających z umów prywatyzacyjnych zamkniętych w roku 2010.

4.2. Zobowiązania inwestycyjne w umowach zamkniętych do 31.12.2010 r.

Łączna kwota zobowiązań inwestycyjnych, wynikająca z umów prywatyzacyjnych zamkniętych do dnia 31.12.2010 roku wynosi ponad 52 mld zł (52.231.726 tys. zł). Do końca 2010 roku inwestorzy zrealizowali nakłady inwestycyjne w wysokości 51,6 mld zł, tj. 51.568.495 tys. zł. Do końca 2010 roku inwestorzy zrealizowali również inwestycje dodatkowe ponad nakłady wymagane postanowieniami umów prywatyzacyjnych na kwotę ponad 12 mld zł (12.267.124 tys. zł).

Z punktu wiedzenia kraju pochodzenia inwestora, najwyższe kwoty nakładów inwestycyjnych zgodnie z postanowieniami umów prywatyzacyjnych zrealizowali inwestorzy niemieccy (2.940.039 tys. zł), szwajcarscy (2.524.547 tys. zł) i holenderscy (2.024.181 tys. zł).

4.3. Zobowiązanie do utrzymania poziomu zatrudnienia w umowach zamkniętych do dnia 31.12.2010 r.

Zobowiązanie do utrzymania poziomu zatrudnienia zostało określone w 1231 zamkniętych umowach prywatyzacyjnych zawierających zobowiązania pozacenowe, co stanowi 72% ogólnej liczby takich umów (tj. 1719). Najczęściej zobowiązanie takie umieszczone zostało w umowach sprzedaży przedsiębiorstwa (w 90% umów) oraz w umowach sprzedaży akcji bądź udziałów Skarbu Państwa (89% tego typu umów).

Zobowiązanie dotyczące utrzymania stanu zatrudnienia znajduje się prawie we wszystkich umowach zawieranych pomiędzy Skarbem Państwa a inwestorem polsko-zagranicznym (14 z 15), oraz w 70% umów zawartych z inwestorami polskimi (1062 z 1526).

Spośród 1231 zamkniętych umów prywatyzacyjnych zawierających zobowiązania pozacenowe dotyczące utrzymania stanu zatrudnienia, zobowiązanie to zostało wykonane w 1092 umowach (89%). Do dnia 31 grudnia 2010 roku stwierdzono niewykonanie przedmiotowego zobowiązania w przypadku 139 umów.

5. Inwestorzy niewykonujący zobowiązań prywatyzacyjnych

Według stanu na dzień 31.12.2010 roku rejestr niewykonanych zobowiązań prywatyzacyjnych obejmował 549 inwestorów.

Inwestorzy niewykonujący zobowiązań umownych ogółem, w tym:	549
Niewykonujący zobowiązań cenowych i pozacenowych	65
Niewykonujący zobowiązań cenowych	133
Niewykonujący zobowiązań pozacenowych	351

5.1. Niewykonanie zobowiązań cenowych

Łączna kwota niewykonanych zobowiązań cenowych z tytułu zawartych umów prywatyzacyjnych, według stanu na dzień 31.12.2010 r., wynosiła 951.154.925,14 zł.

Największą liczebnie grupę dłużników Skarbu Państwa stanowili inwestorzy, których zadłużenie jednostkowe nie przekraczało 1 mln zł. W grupie tej znajduje się 97 inwestorów, o łącznej kwocie zadłużenia w wysokości 43.631.580,30 zł. Natomiast 82 inwestorów, w stosunku do których jednostkowe roszczenia Skarbu Państwa przekraczały 1 mln zł, zalegało na łączną kwotę 185.787.392,53 zł.

5.2. Niewykonanie zobowiązań pozacenowych

Prowadzony rejestr inwestorów niewykonujących lub nienależycie wykonujących zobowiązania pozacenowe, obejmował na dzień 31.12.2010 roku 416 inwestorów, którzy nie wykonali łącznie 1072 zobowiązań umownych, w tym:

• 306 zobowiązań inwestycyjnych,
• 313 zobowiązań socjalnych,
• 277 zobowiązań informacyjno-sprawozdawczych,
• 77 zobowiązań kapitałowych,
• 11 zobowiązań z zakresu ochrony środowiska,
• 87 innych zobowiązań,
• 1 zobowiązania typu opcja.

6. Podsumowanie

Sprawozdanie z realizacji zobowiązań prywatyzacyjnych jest jedną ze ścieżek zarządzania ryzkiem w procesach prywatyzacyjnych. Analiza zawartych w nim danych umożliwia i ułatwia procedurę wychwytywania, analizowania i zarządzania ewentualnymi zagrożeniami na jakie napotykamy w trakcie procesu prywatyzacji. Różne obszary jakie są brane pod uwagę w Sprawozdaniu, ułatwiają identyfikację potencjalnych ryzyk, w których najczęściej występują niewykonania postanowień zapisanych w zawartych umowach prywatyzacyjnych.

Należy zauważyć, że w ostatnich latach utrzymują się stałe tendencje w sposobie realizacji zobowiązań przez inwestorów. Od kilku lat struktura niewykonanych zobowiązań jest taka sama – najczęściej niewykonywane są zobowiązania inwestycyjne, socjalne oraz informacyjno-sprawozdawcze. Podkreślenia wymaga fakt, iż pomimo wystąpienia niewykonanych zobowiązań cenowych oraz pozacenowych, większość z dotychczas zawartych umów była realizowana przez inwestorów, zaś wskazane niewykonania dotyczą zarówno zobowiązań istotnych z punktu widzenia kontynuowania działalności przez prywatyzowany podmiot (np. zobowiązań inwestycyjnych), jak i zobowiązań o mniej znaczącym charakterze (np. zobowiązań dotyczących przedłożenia przez inwestora sprawozdania z wykonania zobowiązań z niewielkim opóźnieniem). Z drugiej strony na uwagę zasługuje fakt dokonania przez inwestorów dodatkowych nakładów inwestycyjnych przekraczających wymagane postanowieniami umów prywatyzacyjnych o kwotę 115.454 tys. zł.

Należy podkreślić skalę realizowanego programu. W Biurze Kontroli aktualnie prowadzony jest monitoring 192 czynnych umów prywatyzacyjnych, zaś wszystkie umowy prywatyzacyjne, zawarte do chwili obecnej, zawierają 22.593 zobowiązania. Udoskonalony został system informatyczny, który wykorzystywany jest przy prowadzonym nadzorze i monitoringu stanu realizacji zobowiązań pozacenowych. System ten pozwala na odpowiednią reakcję komórek nadzorujących wykonanie zobowiązań w stosunku do inwestorów, którzy tych zobowiązań nie wykonują.

Interes Skarbu Państwa jest więc dobrze zabezpieczony poprzez funkcjonujący w MSP system monitorowania, a następnie w wyniku prowadzonych postępowań pozasądowych i sądowych, mających na celu wyegzekwowanie należności Skarbu Państwa.

Ministerstwo Skarbu Państwa
ul.Krucza 36 / Wspólna 6, 00-522 Warszawa, tel. centrala: (22) 695-80-00, 695-90-00, fax centrala: (22) 628-08-72, 621-33-61

• RSS
• XML
• BIP
• ESP